Hoe vaak maak je als ondernemer een beslissing, en hoe vaak stel je er een uit? Ik denk dat de meeste mensen vaker een beslissing uitstellen dan ze zichzelf toegeven, en dat de reden bijna altijd hetzelfde is: het gevoel dat je nog niet genoeg weet. Maar dat gevoel klopt zelden.
Meer informatie, meer twijfel
Er was een tijd waarin je voor een moeilijke vraag een encyclopedie pakte, een paar pagina's las en daarna een keuze maakte op basis van de informatie die je had. Tegenwoordig is alle informatie beschikbaar, overal en op elk moment. Dat klinkt als een enorme winst, maar het werkt anders uit in de praktijk. Want vaak geldt, hoe meer je leest, hoe meer vragen erbij komen. En hoe meer vragen erbij komen, hoe groter het gevoel dat je nog niet klaar bent om een beslissing te nemen.
Met AI is dat gevoel nog sterker geworden: Je stelt een vraag, krijgt een antwoord, en dat antwoord roept vervolgens drie nieuwe vragen op. Voor je het weet ben je een paar uur verder, heb je een volledig 5-jarige strategie uitgewerkt met ChatGPT, maar weet je niet meer wat de oorspronkelijke opdracht ook alweer was. AI lijkt alles sneller en makkelijker te maken, maar in veel gevallen trekt het je zo diep de materie in dat je het grote geheel uit het oog verliest.
Ik had dat zelf recentelijk met een project bij Billink over de woordkeuze van een betaalmethode in de checkout. Initieel een simpele vraag: hoe noem je dit? We kwamen op tien varianten, waarvan er drie of vier redelijk goed scoorden, maar er was geen duidelijke winnaar. Meer onderzoek leverde meer nuance op, en meer nuance maakte de beslissing moeilijker in plaats van makkelijker. Op een gegeven moment moet je de knoop doorhakken, anders blijf je vastlopen op de details.
80 procent is genoeg om te beginnen
Tijdens de coronacrisis zei Mark Rutte iets wat me is bijgebleven: met 50 procent van de kennis moesten er 100 procent van de besluiten worden genomen. Je kunt simpelweg niet wachten tot je alles weet. Het uitzoeken van de laatste informatie kost vaak zoveel tijd dat het beter is om vooruit te gaan dan te wachten op zekerheid. En ook die zekerheid is niet gegarandeerd. Dat zorgt er af en toe voor dat je niet de beste keuze maakt, maar je gaat in ieder geval vooruit.
Controlekramp en angstcultuur
Wat ik regelmatig tegenkom in organisaties is dat mensen als de dood zijn voor doorslaggevende beslissingen. Vooral omdat ze de verantwoordelijkheid voor een potentieel verkeerde keuze niet willen dragen. Dat zie je terug in micromanagement, in eindeloze stemrondes, in opdrachten die zo vaag blijven dat de oplossingen dat ook zijn.
Het resultaat is wat ik “controlekramp” zou noemen: iedereen bouwt meer checks in, meer feedbackrondes, meer momenten om de beslissing nog even uit te stellen, terwijl het bedrijf ondertussen vastloopt. Fouten maken is menselijk en onvermijdelijk, maar niet beslissen is ook een keuze, en vaak niet de beste.
Bij Billink proberen we daar bewust anders mee om te gaan. Als iemand een keuze maakt die achteraf niet de beste blijkt, is dat geen reden voor een moeilijk gesprek. We benaderen beslissingen als experimenten. Je gaat er niet uit omdat je iets hebt geprobeerd dat niet werkte. Die ruimte is nodig om überhaupt te kunnen bewegen. Sterker nog, de lessen die je haalt uit een mislukt experiment, kunnen net zo waardevol zijn voor je bedrijf als een geslaagde campagne.
Terug naar de basis
Een groot deel van besluiteloosheid zit veelal niet in de mensen, maar in de opdracht zelf. “Wat is de beste slogan voor dit product?” Dat is een leuke vraag, maar geen werkbare opdracht, want hoe kwantificeer je het beste? Als het doel conversie is, en drie opties scoren goed op veiligheid, maar één scoort het best op conversie, dan heb je een helder antwoord. Maar dat doel moet er dus wel eerst zijn.
Af en toe uitzoomen en teruggaan naar de initiële probleemstelling helpt vaak meer dan nog een keer dieper de materie in gaan. De rabbit hole van AI-antwoorden en onderzoeksresultaten maakt de uiteindelijke beslissing vaak niet makkelijker. Wat helpt is weten wat je zoekt, en daarna gewoon een keuze maken, ook al is het niet de perfecte.