Ik ben de afgelopen jaren betrokken geweest bij veel investeringen, due diligences en gesprekken met ondernemers die advies zochten. En wat me elke keer weer opvalt is dat er één onderwerp bijna standaard wordt vermeden, en als het dan toch ter sprake komt, voelt het ongemakkelijk: geld.
Niet de strategie, niet het product, niet het team, maar geld. Hoeveel er binnenkomt, hoeveel er uitgaat, wat de marge is, wanneer de rekening leeg is. De meest basale vragen die je over een bedrijf kunt stellen worden het minst besproken, terwijl een bedrijf uiteindelijk alleen kan bestaan als er genoeg geld op de rekening staat.
Waarom niemand erover wil praten
Een deel is cultureel. In Nederland praten we niet over geld. Dat voelt al snel ongemakkelijk of zelfs ongepast, en die houding nemen veel mensen vaak mee in hun onderneming. Maar ik denk dat er ook iets anders speelt. Veel ondernemers zijn begonnen omdat ze een probleem wilden oplossen. Ze hebben een passie voor hun product en zijn niet per se gefocust op de cashflow-overzichten. Daardoor wordt het financiële stukje van de onderneming soms gezien als iets dat later wel komt.
Dat is op zichzelf helemaal niet verkeerd, maar het zorgt er wel voor dat het commerciële verdienmodel veel als bijzaak wordt gezien. Er komt vast wel een investeerder langs met interesse, en dan komt het wel goed.
En dan is er nog een derde reden die volgens mij het zwaarst weegt: geld is meetbaar, en dat is confronterend. Je kunt discussiëren over strategieën en overtuigd zijn van het feit dat jouw product werkt, maar een bankrekening liegt niet. De cijfers laten je zwart op wit zien hoe je bedrijf ervoor staat, ook al wil je dat liever niet zien.
Juist daarom zie ik dat ondernemers soms wegkijken van de cijfers, omdat de realiteit confronterend kan zijn. Zeker in startups, waar de financiële situatie in de beginfase bijna per definitie niet rooskleurig is. Dan is het makkelijker om vooral te kijken naar nieuwe kansen en toekomstige groei, in plaats van naar de bankrekening.
De gevolgen van uitstelgedrag
Wat ik bij meerdere investeringen heb gezien, is dat ondernemers te laat naar hun aandeelhouders gaan of naar investeerders stappen. Niet omdat ze iets bewust willen verbergen, maar omdat ze zelf ook te lang hopen dat het zich vanzelf wel oplost, zonder interventie. Die grote klant die misschien binnenkort tekent die de omzet van vorige maand aantrekt. Maar als dat niet gebeurt, kom je al snel in een positie terecht waarin er weinig ruimte meer is om rustig over een oplossing na te denken. Op een gegeven moment is het geld bijna op en dan pas komt het gesprek: wat nu?
Dat is een lastige positie om vanuit te onderhandelen. Waar je eerder vanuit een sterke positie kon onderhandelen, sta je als ondernemer nu met je rug tegen de muur. Er zijn weinig alternatieven meer en iedereen aan tafel is zich daar bewust van. Zo worden er deals gesloten waarbij je aandelen of garanties weggeeft die je onder andere omstandigheden nooit had weggegeven. Niet omdat de investeerder onredelijk is, maar omdat tijd en geld op dat moment schaars zijn geworden.
Een bedrijf gaat zelden failliet omdat de strategie verkeerd is. Faillissement gebeurt vooral simpelweg omdat het geld op is. En juist daarom is het zo belangrijk om financiële problemen bijtijds aan te pakken en niet pas te bespreken wanneer het eigenlijk al te laat is. Hoe eerder je problemen ziet aankomen, hoe meer opties je hebt om nog bij te sturen.
Het rekensommetje is niet ingewikkeld
Uiteindelijk is de financiële basis van een bedrijf helemaal niet zo complex. Je kijkt naar wat er binnenkomt, wat eruit gaat en wat er overblijft. Dat kun je natuurlijk een stuk ingewikkelder maken met prognoses, scenario’s en modellen, maar de kern begin daar. Problemen ontstaan vaak niet door onbegrip van ondernemers, maar vooral doordat financiën niet als prioriteit worden gezien.
Waar het vaak mis gaat, zijn de fluctuaties die mensen niet goed meenemen: de btw-aangifte die eraan komt, de belastingdienst die elk kwartaal aanklopt, facturen die niet allemaal op hetzelfde moment worden betaald en overige incidentele kosten. Als je daar geen buffer voor aanhoudt en er geen gewoonte van maakt om er regelmatig naar te kijken, komt de verrassing altijd op het verkeerde moment.
Wat wel werkt
Wat ik zelf heb geleerd is om minstens een keer per maand een gesprek hebt over de geldsituatie. Geen lange vergadering met spreadsheets en powerpoint slides, maar gewoon een moment waarop je met de juiste mensen kijkt wat er binnenkomt, wat eruit gaat, en of er iets aankomt waar je rekening mee moet houden.
Dat kan in het begin onwennig voelen, zeker als je het er nooit over hebt gehad. Maar hoe meer tijd je er nu in steekt om het te begrijpen, hoe minder tijd, geld en kopzorgen het je later kost. Geld is uiteindelijk geen vies woord. Het is de basis van je bedrijf, en het verdient tenminste evenveel aandacht als je product zelf.