Enige tijd geleden stuurde mijn voormalig studiebegeleider van de Universiteit van Wageningen Gineke Boven een student naar me door die vragen had over ondernemerschap. Dat gebeurt wel vaker. Gineke komt regelmatig studenten tegen die zoekende zijn in hun studie en twijfels hebben over de carrièremogelijkheden die open liggen na het afronden van hun studie. Veel van die studenten merken dat hun passie niet helemaal aansluit bij het carrièrepad waar de universiteit ze voor opleidt: onderzoeker worden, traineeships, het bedrijfsleven en ambtenarij.
Via Gineke of een andere connectie ontvang ik een aantal keer per jaar een berichtje met een student die met me wil sparren over ondernemerschap. Het zijn vaak studenten die willen afwijken van de gebaande paden, en dan is het fijn om met iemand te praten die dat pad ook heeft bewandeld.
De valkuil van een vaste baan
Een veelvoorkomende vraag omtrent het beginnen van een onderneming gaat over ervaring. Als student heb je hoogstwaarschijnlijk nog geen of weinig ervaring in ondernemerschap. Vaak denken ze dan ook dat ze beter eerst ergens kunnen gaan werken om ervaring en vaardigheden op te bouwen voordat ze voor zichzelf beginnen. Dat klinkt logisch, maar is niet per se de beste optie. Sterker nog, het komt regelmatig voor dat men zo gewend raakt aan hun baan in loondienst, dat hun ondernemingsplannen op de plank komen te verstoffen.
Ik zeg in dat geval vaak hetzelfde: Je bent nu student en je hebt nu hoogstwaarschijnlijk de minste lasten die je in je leven zult hebben. Je hebt nog geen kinderen, geen huis, geen hypotheek. Je vaste lasten zijn laag en je hoeft niet direct veel te verdienen om je lasten te dekken. Je kunt het je veroorloven om in de beginfase van je bedrijf nog geen winst, of zelfs verlies te lijden. En dat is een unieke positie waar je als beginnend ondernemer van kunt profiteren, zonder dat je bij de start meteen moet nadenken over grote investeerders of extern geld aantrekken.
Naarmate je ouder wordt, is de kans groot dat ook je lasten omhoog gaan. Je begint met een vaste baan, raakt gewend aan een vast inkomen en bouwt langzaam een leven op dat van dat inkomen afhankelijk wordt. Als je dan op latere leeftijd voor jezelf wilt beginnen, moet je eigenlijk vanaf de start al een stabiel inkomen hebben, wat zeldzaam is in een startende onderneming. Immers, als je eenmaal een gezin met kinderen hebt, wil je daar natuurlijk niet op bezuinigen.
Een diploma als vangnet
Tegelijkertijd rond je je studie af. En hoewel je die studie misschien niet gebruikt om je carrière verder op te bouwen, is het toch handig om een diploma achter de hand te hebben. Als na een paar jaar blijkt dat ondernemerschap toch niet helemaal bij je past, dan is het met een diploma makkelijker om een vaste baan te vinden.
Al met al is het dus slimmer om te beginnen als die vaste lasten nog laag zijn en je nog voldoende vrije tijd hebt om bijvoorbeeld een hobby langzaam om te bouwen tot een onderneming. Zo leer je niet alleen de kneepjes van het ondernemerschap kennen, je doet ook iets wat je leuk vindt en waar je een passie voor hebt. Dat op zich maakt het al makkelijker om gemotiveerd te blijven.
Ondernemen leer je door te doen
Ervaring is dus niet per se nodig. Waar je binnen een bedrijf gebruik kan maken van een mentor of collega’s, moet je dat in je onderneming zelf doen. Als startende ondernemer ga je zelf dingen ontdekken en leren. Als je iets niet kan, dan schakel je iemand anders in of ga je een cursus volgen. Zeker de beginfase bestaat voornamelijk uit experimenteren en spelen, en daar bouw je vanzelf ervaring mee op.
Het werkt hetzelfde met elke willekeurige hobby: je begint bij de basis en oefent elke dag een beetje, waardoor je vanzelf beter wordt. Als ondernemer ga je naar wat panels, netwerkevents en praat je met andere mensen over ondernemen. Als je er plezier in hebt, dan word je vanzelf beter. Dat betekent natuurlijk niet dat iedere student ondernemer moet worden. Maar als je het toch al serieus overweegt, is wachten niet automatisch de verstandige keuze.
Bij twijfel: ga ervoor
Ik heb in mijn studententijd ook getwijfeld. Zo kreeg ik een traineeship aangeboden en stond ik voor dezelfde keuze: een mooi salaris en stabiliteit via de gebaande paden of het volgen van mijn droom en passie omtrent ondernemerschap. Toen ben ik in het diepe gesprongen en heb ik voor het onzekere gekozen. Dat kon toen vooral omdat ik nog lage vaste lasten had. Nu heb ik een gezin en een huis, en als ik nu zou moeten kiezen, had ik voor het traineeship gekozen.
Dat maakt mijn advies aan die studenten niet minder sterk, eerder het tegenovergestelde. Ik weet hoe die keuze voelt, en ik weet ook dat het venster om hem te maken zich langzaam sluit. Precies daarom zeg ik: als je twijfelt, doe het nu. Niet omdat het gegarandeerd lukt, maar omdat je het je later waarschijnlijk niet meer zo makkelijk kunt veroorloven.
En misschien is dat precies waarom ik het die studenten gun. Niet omdat ondernemen altijd de juiste keuze is, maar omdat ze nu in een positie zitten die in de loop van de tijd langzaam verdwijnt. Die ruimte om te springen zonder dat er veel op het spel staat, komt in je leven niet vaak terug. Precies daarom zeg ik: als je twijfelt, doe het nu. Niet omdat het gegarandeerd lukt, maar omdat je het je later waarschijnlijk niet meer zo makkelijk kunt veroorloven.